main banner
You are here: Home page » Resources » Press releases

Smanjenje zagađenja vazduha iz termoelektrana na Zapadnom Balkanu bi spasilo hiljade života godišnje

Brzo i značajno smanjenje emisije najvećih zagađivača u Evropi po novim pravilima povećalo bi kvalitet zdravlja i smanjilo troškove zdravstvene zaštite

Brisel, 13.12.2017 - U susret 15-oj sednici Ministarskog savjeta Energetske zajednice na Kosovu gde će se donijeti odluka o početku sprovođenja propisa iz Direktive o evropskim industrijskim emisijama (IED) u zemljama Balkana, Alijansa za zdravlje i životnu sredinu (HEAL) u svom novom rezimeu ističe hitnu potrebu za usklađivanjem postrojenja za sagorevanje uglja na Zapadnom Balkanu sa propisima Energetske zajednice. Ovakvo djelovanje značajno bi doprinjelo zdravlju i drastično smanjilo troškove zdravstva kako na Zapadnom Balkanu tako i u EU.

"Sprovođenje strožijih EU propisa o zagađivanju vazduha iz termoelektrana na ugalj predstavlja veliki izazov za zemlje Zapadnog Balkana - ali to je još bolja prilika iz zdravstvene perspektive", objašnjava Vlatka Matković Puljić, savjetnica za zdravlje i energiju u HEAL-u. "Smanjenje zagađenja vazduha iz termoelektrana na ugalj smanjilo bi rizik od srčanih i plućnih bolesti, kancera, moždanog udara, astme i čak dijabetesa, koji kao i brojne opasnosti po zdravlje životne sredine naročito pogađaju najugroženije, poput nerođenih beba, djece, trudnica, starijih osoba i pacijenata sa hroničnim stanjima."

Od 1. januara 2018. zemlje Zapadnog Balkana (Bosna i Hercegovina, Kosovo, Makedonija, Crna Gora i Srbija) treba da započnu smanjivanje svojih emisija iz velikih postrojenja za sagorjevanje (1) i usklade nacionalne zakone i propise sa EU. Ovaj proces proizilazi iz propisa Energetske zajednice koja zahtjeva da postrojenja za proizvodnju uglja koja trenutno rade na Zapadnom Balkanu postepeno smanjuju svoje emisije od 2018. do kraja 2027. godine. Ovi propisi nisu toliko strogi kao najnoviji propisi za velika postrojenja za sagorevanje unutar EU - tzv. LCP "BREF" (Referentni dokument za najbolje raspoložive tehnike za velika postrojenja za sagorevanje) koji su stupili na snagu u EU avgusta 2017. godine.

Zemlje Zapadnog Balkana su izvor najvećih zagađivača među termoelektranama na ugalj u čitavoj Evropi. Godišnje emisije iz 16 postrojenja (16 GW) na Zapadnom Balkanu su skoro visoke kao kod 296 postojećih postrojenja (156 GW) u EU-28. Termoelektrane na ugalj na Zapadnom Balkanu takođe su među najtoksičnijim u Evropi i uglavnom su prisutne na listama 10 najvećih zagađivača za PM2.5, SO2 i NOx. HEAL je izračunao da smanjenje zagađenja vazduha iz ovih termoelektrana na ugalj može da sačuva 6 460 života svake godine, kao i da uštedi troškove u zdravstvu do 2 724 miliona evra.

Kako bi se postigli neophodan napredak i velike uštede u zdravstvu, HEAL preporučuje vladama Zapadnog Balkana da započnu izradu mjera za kontrolu zagađenja u 2018. godini. One treba da nastoje da postignu ambiciozan put za smanjenje emisija, iznad onog što se traži prema novim propisima. One zatim treba da usvoje nacionalni plan za smanjenje emisija u svoje nacionalno zakonodavstvo, ako to još nije učinjeno. Konačno i najdugoročnije, ubrzano oslobađanje od uglja treba unaprediti zatvaranjem svih starih postrojenja za ugalj i ne graditi nove, i okončati svako javno finansiranje postrojenja za ugalj.

"Postoji potreba za povišenom svješću o urgentnosti", izjavila je Dragana Mileusnić, koordinatorica za energetsku politiku Jugoistočne Evrope u Mreži za klimatske akcije (CAN) Evrope, "Kašnjenja u dovođenju emisije uglja na Balkanu pod kontrolu čine više od ugrožavanja javnog zdravlja širom kontinenta - ona mogu da blokiraju klimatske ambicije u regionu i naprave domino efekat na odlaganje neizbežne tranzicije koja prevazilazi ugalj i na puteve azvoja koje pokreće obnovljiva energija."

"Snježna kugla dokaza o zagađenju vazduha i zdravstvenim efektima uslijed sagorjevanja uglja i rudarstva nastavlja da raste, a lokalne zajednice su više odlučnije nego ikada da se bore za svoje pravo na zdrav život i životnu sredinu. Krajnje je vrijeme da efektivna kotrola zagađenosti vazduha postoji na Balkanu i da planovi za igradnju novih termoelektrana nisu na dnevnom redu više’’, izjavila je Ioana Ciuta, koordinatorica za energiju pri CEE Bankwatch mreži.

Više informacija možete potražiti u rezimeu Alijanse za zdravlje i životnu sredinu.

Napomena uredniku:

(1) Prema Direktivi o velikim postrojenjima za sagorjevanje (2001/80/EZ) i Direktivi o industrijskim emisijama 2010/75/EU - koje treba da se sprovedu najkasnije do 2028.

Kontakt:

Vlatka Matkovic Puljic, Health and Energy Officer Balkans region, vlatka@env-health.org, Tel +32 2 234 36 46

Originally posted on 13 December 2017

About HEAL

The Health and Environment Alliance (HEAL) is a leading European not-for-profit organisation addressing how the environment affects health in the European Union (EU). We demonstrate how policy changes can help protect health and enhance people’s quality of life. Read more »

Members

HEAL has over 70 member organisations, representing health professionals, not-for-profit health insurers, doctors, nurses, cancer and asthma groups, citizens, women’s groups, youth groups, environmental NGOs, scientists and public health institutes. Members include international and Europe-wide organisations, as well as national and local groups. Read more »

Contact us

Health and Environment Alliance (HEAL)
28 Boulevard Charlemagne
B1000 Brussels, Belgium
Phone: +32 2 234 3640
Fax: +32 2 234 3649
E-mail: info@env-health.org
Press: Elke Zander

Direct telephone numbers: HEAL team page.

HEAL website privacy policy